Những lỗi và sai lầm thường mắc phải khi biểu diễn

Trước khi đến với Phần 3 của "Làm thế nào để cải thiện giọng hát của bản thân?", mình sẽ chia sẻ cho các bạn một số "kinh nghiệm sương máu" mà mình đã đúc kết, đã quan sát và trực tiếp... "bị trải nghiệm" ngay trên sân khấu. Hy vọng với những chia sẻ của mình các bạn sẽ sẵn sàng hơn với việc biểu diễn, không chỉ là hát, mà còn là những hoạt động nghệ thuật khác.

Với những người lần đầu tiên đứng trên sân khấu và hát, chắc chắn không thể tránh khỏi việc bị tâm lý, tim đập chân rung, và giọng hát sẽ không to và rõ như bình thường. Và gánh nặng về tâm lý cũng là một trong những lý do chính dẫn đến một số lỗi nhỏ khác, như việc không nghe rõ beat nhạc và hát sai tông. Có một lưu ý mà bạn nên ghi nhớ, đó là khi lên sân khấu, âm thanh sẽ không dội trực tiếp vào tai bạn mà sẽ hướng ra phía khán giả. Vì vậy bạn cần phải tập trung nghe nhạc để hát thật chắc nhịp và đúng tông nhạc, và nếu khi trình diễn bạn bị tâm lý, chắc chắn việc hát đúng nhịp, đúng nốt là điều khó có thể làm được. Để khắc phục vấn đề này, đầu tiên bạn phải luyện tập bài hát của mình thật kỹ, và phải duyệt ở sân khấu thật tốt để có được sự tự tin, vì một trong những lý do chính của sự thiếu tự tin, hay run khi trình diễn là do chúng ta chưa luyện tập bài hát một cách hoàn chỉnh để thỏa mãn chính bản thân mình. Nếu bạn đã có một sự chuẩn bị hoàn hảo, bạn sẽ không phải lo nghĩ về vấn đề tâm lý, hay về những vấn đề liên quan đến bài hát nữa. Và nếu bạn để ý, các ca sĩ chuyên nghiệp luôn được trang bị tai nghe trong lúc biểu diễn để nghe được nhạc một cách chính xác nhất, nhưng đó là với những sân khấu lớn có sức chứa hàng nghìn người, còn với những sân khấu nhỏ hơn như phòng trà hoặc hội trường, đôi tai là người bạn tốt nhất.

Một trong những điều mình cực kỳ không hài lòng khi biểu diễn là việc không thuộc lời. Về lý do của việc này thì có thể một phần là do người biểu diễn bị tâm lý nên quên mất lời, và còn một lý do nữa là do chính người biểu diễn không toàn tâm toàn ý luyện tập cho tiết mục, hoặc đơn giản bạn là một người "não cá vàng". Có rất nhiều cách khắc phục vấn đề này, nhưng có hai cách mà mình thấy các bạn hoàn toàn không được làm. Cách đầu tiên mình muốn nói đến đó chính là cầm điện thoại xem lời hoặc xem video Karaoke, vì việc làm đó là thiếu tôn trọng với người nghe. Thứ nhất, khi bạn cầm lời và hát, bạn sẽ không tương tác được gì với khán giả của mình, và vô hình chung bạn biến show diễn trở thành một buổi karaoke không hơn không kém. Thứ hai, nếu mình là một khán giả, nhìn thấy người nghệ sĩ đứng trên sân khấu cầm lời hát, mình sẽ cảm thấy rất chán nản, cảm thấy thời gian mà bản thân bỏ ra thật sự lãng phí. Và cuối cùng, việc cầm lời và hát như vậy chắc chắn bạn sẽ không thể truyền tải được hết cảm xúc của bài hát, không thể hiện được hết giọng hát của mình, vì bạn còn đang mải mê nhìn theo lời, nghe theo nhạc để mà hát theo, chứ không phải đang làm chủ bài hát đó. Cách thứ hai mà mình thấy không ưng đó là việc thay vì các câu hát bằng những âm thanh như là "uhm" "ah" "la" hoặc là bỏ hẳn câu hát đó và không hát gì nữa. Cách này sẽ khiến bạn trở thành trò cười trên sân khấu, và cũng khiến khán giả muốn bỏ về. Thay vào đó, bạn có thể hướng mic về phía khán giả, nếu bạn nhận ra rằng những câu tiếp theo mình không thuộc. Chính khán giả là người sẽ giúp bạn nhớ ra những câu hát tiếp theo một cách tự nhiên nhất, và điều đó cũng sẽ khiến cho sự tương tác được đẩy mạnh. Một cách tiếp theo cũng có thể dùng được, nhưng chỉ được dùng khi bạn chỉ quên 1-2 câu trong bài, đó chính là chế lời, ngay lập tức bạn phải nghĩ ra một câu hát nào đó để thay thế lời bài hát mà bạn đã quên. Để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này, Soobin Hoàng Sơn là một ví dụ điển hình. Chàng ca sĩ này được mệnh danh là "Ông hoàng quên lời của Showbiz Việt", đến cả những bài hát do chính bản thân sáng tác cũng quên được, nhưng điều quan trọng ở đây là anh biết xử lý những tình huống khó xử đó trở thành những khoảnh khắc vui vẻ, đáng yêu. Vậy nên bạn phải luôn có một cái đầu lạnh để sẵn sàng ứng biến cho mọi hoàn cảnh.

Một lỗi nữa mà chúng ta hay mắc phải là về vấn đề giữ gìn giọng nói. Trước khi diễn, mở giọng đóng vai trò rất quan trọng, các bài tập mở giọng sẽ giúp cho giọng hát của bạn thoải mái nhất để sẵn sàng cho tiết mục của mình. Nhưng mở giọng thôi là chưa đủ, bạn phải có ý thức bảo vệ giọng hát của mình, trước ngày biểu diễn ít nhất 5 ngày, bạn phải đảm bảo bản thân không bị ốm, ho hay bị vấn đề gì ảnh hưởng tới việc lên sân khấu. Luôn uống nước ấm hoặc tốt hơn là nước mật ong trước khi đi ngủ và sau khi ngủ dậy, cố gắng không làm tổn thương dây thanh bằng các hành động như hét, hát sai kỹ thuật,...

Với bản thân mình, sau khi đã được trải nghiệm và quan sát, những lỗi trên là những lỗi mọi người thường gặp nhất. Tất nhiên mình chưa đề cập đến những vấn đề xa hơn như là lỗi trình diễn trên sân khấu, độ tương tác giữa người biểu diễn và khán giả, hay những sai lầm trong cách xử lý bài hát, xử lý giọng hát,... Những vấn đề trên mình sẽ bàn luận chuyên sâu hơn trong những bài viết tiếp theo, còn với bài viết lần này, mình sẽ tập trung vào những điều cơ bản nhất, để các bạn có thể cải thiện dần. Nên nhớ, thanh nhạc là cuộc chơi với thời gian, mà dục tốc thì bất đạt!